Tìm Hiểu Về Bệnh Zona Thần Kinh: Triệu Chứng, Nguyên Nhân Và Cách Điều Trị

Bệnh zona thần kinh, hay còn gọi là giời leo, là một căn bệnh nhiễm virus do virus varicella-zoster gây ra, virus này cũng chính là nguyên nhân gây bệnh thủy đậu. Tuy nhiên, sau khi người bệnh khỏi thủy đậu, virus vẫn có thể nằm im trong hệ thần kinh trong nhiều năm và có thể tái hoạt động vào một thời điểm nào đó.

Bệnh zona, còn được biết đến với tên gọi khác là herpes zoster. Đây là một bệnh lý nhiễm virus đặc trưng bởi sự xuất hiện của phát ban da màu đỏ đau rát. Người mắc bệnh thường có dấu hiệu là một dải mụn nước xuất hiện ở một bên cơ thể, thường ở vùng thân, cổ, hoặc khuôn mặt.

Khi một người đã từng mắc bệnh thủy đậu hoặc bị nhiễm virus VZV, virus sẽ trú ẩn trong các nhánh dây thần kinh cột sống và não. Khi hệ miễn dịch suy yếu hoặc do một số yếu tố khác, virus có thể tái hoạt động và dẫn đến bệnh zona thần kinh (giời leo).

Bệnh này có khả năng lây lan từ người này sang người khác thông qua tiếp xúc trực tiếp, đặc biệt là khi các mụn nước bị vỡ, chứa virus. Tuy nhiên, người tiếp xúc sẽ bị mắc bệnh thủy đậu thay vì bệnh zona. Do đó, người bệnh cần hạn chế tiếp xúc với người khác cho đến khi các vết mẩn lành lại.

Mặc dù bệnh zona không gây tử vong nhưng có thể gây ra nhiều cơn đau đớn. Người bệnh có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng cách tiêm vắc-xin, và việc điều trị sớm có thể giúp rút ngắn thời gian mắc bệnh cũng như giảm thiểu biến chứng.

Triệu Chứng Của Zona Thần Kinh

Các triệu chứng zona thần kinh đầu tiên và đáng chú ý nhất thường là đau và nóng rát.

Các dấu hiệu ban đầu của bệnh zona thường là những cơn đau và cảm giác nóng rát. Đau thường chỉ diễn ra ở một bên cơ thể và xuất hiện thành từng mảng nhỏ, theo sau là sự phát ban đỏ.

Phát ban có thể bao gồm:

Ngoài đau và phát ban, người bệnh cũng có thể xuất hiện một số triệu chứng khác như:

Các biến chứng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng gồm:

Nguyên Nhân Gây Ra Bệnh Zona Thần Kinh

Bệnh zona được gây ra bởi virus varicella-zoster, cùng loại virus gây bệnh thủy đậu. Những ai đã từng mắc bệnh thủy đậu đều có nguy cơ mắc bệnh zona. Sau khi hồi phục từ bệnh thủy đậu, virus có thể xâm nhập vào hệ thần kinh và ngủ yên trong đó trong nhiều năm. Cuối cùng, virus có thể hoạt động trở lại và di chuyển dọc theo dây thần kinh đến da, dẫn đến phát sinh các mụn nước.

Nguyên nhân chính xác khiến virus tái hoạt động vẫn chưa được xác định, nhưng có thể liên quan đến sự suy giảm khả năng miễn dịch khi tuổi tác tăng lên. Virus varicella-zoster thuộc nhóm vi khuẩn herpes, bao gồm nhiều loại virus khác nhau, như virus gây mụn rộp và herpes sinh dục. Do đó, bệnh zona còn được gọi là herpes zoster.

Tuy nhiên, virus gây ra bệnh thủy đậu và zona không phải là nguyên nhân gây mụn rộp hoặc herpes sinh dục, một loại nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục.

Hầu hết các ca bệnh zona tự khỏi trong vòng 2-3 tuần.

Nguy Cơ Mắc Bệnh Zona Thần Kinh

Hầu hết các bệnh zona sẽ tự khỏi trong vòng 2-3 tuần. Tuy nhiên, bệnh này ít khi xảy ra nhiều hơn một lần ở cùng một người, nhưng khoảng 1/3 người sẽ bị bệnh zona ít nhất một lần trong đời. Zona thường gặp ở những người lớn tuổi và những người có hệ miễn dịch suy yếu.

Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh bao gồm:

Biến Chứng Của Zona Thần Kinh

Bệnh zona không gây ra tử vong nhưng có thể để lại hậu quả nghiêm trọng. Sau đây là một số biến chứng thường gặp:

Đau thần kinh mãn tính sau khi các mụn nước đã lành: Sau khi các mụn nước lành lại, bệnh nhân vẫn có thể cảm thấy đau nhức, buốt, hoặc tê ở vùng bị ảnh hưởng. Nguyên nhân là do dây thần kinh trong khu vực này bị viêm và có thể dẫn đến tổn thương lâu dài. Người bệnh có thể cần sử dụng thuốc kháng viêm và tham gia điều trị vật lý trị liệu.

Mù mắt: Đây là một biến chứng nghiêm trọng khi virus ảnh hưởng đến dây thần kinh thị giác và xảy ra tại khuôn mặt gần mắt. Bệnh nhân có thể cảm thấy đau nhức mắt kèm theo phát ban. Khi có dấu hiệu liên quan đến mắt, người bệnh cần đến bác sĩ ngay.

Tổn thương lâu dài đến các dây thần kinh khác: Người mắc bệnh có thể mất cảm giác ở da, ảnh hưởng đến thính giác hoặc cân bằng.

Nhiễm trùng da: Biến chứng này có thể xảy ra khi vùng da bị lở loét, đặc biệt nghiêm trọng đối với những người có các bệnh mãn tính như viêm da cơ địa.

Phương Pháp Điều Trị Zona Thần Kinh

Hầu hết bệnh zona được chẩn đoán qua khám lâm sàng. Nếu bác sĩ nghi ngờ bạn mắc bệnh, họ sẽ kiểm tra các dấu hiệu phát ban và mụn nước. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể yêu cầu một số xét nghiệm và hỏi thêm thông tin về bệnh sử.

Trong những trường hợp hiếm, bác sĩ có thể yêu cầu kiểm tra mẫu da hoặc chất dịch từ mụn nước để xác nhận sự hiện diện của virus.

Hiện tại chưa có thuốc chữa khỏi hoàn toàn bệnh zona, nhưng việc điều trị kịp thời bằng các thuốc kháng virus có thể giúp tăng tốc độ hồi phục và giảm nguy cơ biến chứng. Những thuốc này bao gồm:

Ngoài ra, do bệnh zona có thể gây đau nặng, bác sĩ có thể chỉ định:

Kem capsaicin;

Chế Độ Sinh Hoạt Dành Cho Người Bệnh Zona Thần Kinh

Người bệnh nên tắm nước mát hoặc sử dụng gạc mát, ướt đặt lên các mụn nước để giảm ngứa và đau. Đồng thời, cần cố gắng giảm stress trong cuộc sống.

Zona Thần Kinh Có Lây Không?

Nhiều người băn khoăn liệu bệnh zona thần kinh có lây nhiễm không. Như đã đề cập, bệnh zona thần kinh là bệnh truyền nhiễm, do đó có thể lây qua tiếp xúc thông thường như sử dụng chung khăn mặt. Tuy nhiên, những người tiếp xúc sẽ trải qua bệnh thủy đậu chứ không phải zona. Những người đã từng mắc thủy đậu sẽ không bị lây bệnh zona từ người khác, nhưng nếu đã bị zona thì có khả năng tái phát.

Người mắc zona thần kinh nên hạn chế thực phẩm giàu chất béo.

Bệnh Zona Thần Kinh Kiêng Ăn Gì?

Người bệnh zona thần kinh nên tránh một số thực phẩm như:

Các thực phẩm tốt cho bệnh zona thần kinh nên bổ sung hàng ngày bao gồm:

Thực phẩm giàu dinh dưỡng, đặc biệt là các thực phẩm chứa kẽm và vitamin A, B12, C và E, sẽ giúp tăng cường hệ miễn dịch. Bổ sung lysine cũng được cho là hiệu quả trong việc ức chế virus.

Lysine

Lysine là một axit amin có khả năng ức chế sự phát triển của một số loại virus, bao gồm virus gây bệnh giời leo.

Thực phẩm chứa nhiều kẽm và vitamin A, B12, C, E

Chế độ ăn uống cân bằng sẽ giúp bạn tránh tình trạng thiếu hụt dưỡng chất, ảnh hưởng đến hệ miễn dịch. Các dưỡng chất này rất quan trọng trong việc duy trì sức khỏe hệ miễn dịch:

Carbohydrate phức tạp

Chuyển đổi carbohydrate đơn giản thành carbohydrate phức tạp sẽ giúp giảm viêm và cải thiện sức khoẻ tổng thể. Carbohydrate phức tạp cung cấp nhiều chất xơ hơn. Các loại ngũ cốc nguyên hạt là nguồn dinh dưỡng tốt hơn.

Một số loại carbohydrate phức tạp bao gồm bánh mì nguyên hạt, gạo lức, lúa mạch, khoai lang, mì ống nguyên chất, ngũ cốc nguyên hạt.

Những Lưu Ý Để Ngăn Ngừa Lây Nhiễm Và Phòng Ngừa Bệnh

Để tránh lây lan bệnh cho người khác và giảm thiểu biến chứng, người bệnh cần chú ý những điều sau:

Cách phòng bệnh tốt nhất là tiêm vắc-xin thủy đậu, tức là tiêm virus vào cơ thể ở dạng bất hoạt. Vắc-xin này sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh zona và tăng sức đề kháng với virus.

Tiêm vaccine thủy đậu là cách tốt nhất để phòng ngừa bệnh

Bệnh zona thần kinh mặc dù không nguy hiểm đến tính mạng nhưng có thể gây ra nhiều đau đớn và khó chịu cho người bệnh. Vì vậy, việc điều trị kịp thời là rất cần thiết để tránh những biến chứng không mong muốn xảy ra. Đồng thời, việc phòng ngừa lây bệnh cho người khác cũng vô cùng quan trọng.