Rùa Cá Sấu: Mối Nguy Hiểm Từ Loài Động Vật Xâm Nhập Tại Trung Quốc

Vào tháng 5 năm 2021, một con “rùa cá sấu quý hiếm” đã được phát hiện và bắt giữ ở đầm Thị Nại, bình Định. Tuy nhiên, các phương tiện truyền thông Trung Quốc lại cho biết loài này hiện đang phát triển nhanh chóng tại miền Nam Trung Quốc.

Rùa cá sấu nguy hiểm

Loài Động Vật Phàm Ăn Đang Lấn Át

Rùa cá sấu, với bản chất hung hãn và phàm ăn, đang âm thầm xâm lấn nhiều hồ và sông ngòi ở Trung Quốc, gây ra lo ngại cho các loài động vật bản địa.

Có nguồn gốc từ Bắc Mỹ, loài rùa này đã được nhập khẩu ồ ạt vào Trung Quốc trong nhiều năm qua, chủ yếu để phục vụ tiêu thụ thực phẩm và làm thú cưng.“Độc đáo và lạ thường” là lý do khiến nhiều người muốn sở hữu chúng.

Trên các trang thương mại điện tử, người tiêu dùng có thể dễ dàng tìm thấy rùa cá sấu non với mức giá chỉ khoảng 20 nhân dân tệ (3 USD) mỗi con. Nhưng ít ai biết rằng loại thú cưng này sẽ phát triển thành một kẻ săn mồi đáng sợ.

Khi trưởng thành, rùa cá sấu có thể nặng tới 80 kg, với những chiếc móng sắc, mỏ nhọn hoắc và vỏ mai đầy gờ sắc. Chúng có khả năng tấn công nếu bị đe dọa và cú cắn của chúng có thể khiến một ngón tay bị đứt ngay lập tức.

Hiện tại, rùa cá sấu đang ngày càng thích nghi và xâm nhập vào hệ sinh thái tự nhiên, làm dấy lên những mối lo ngại trong giới sinh vật học và các cơ quan chức năng tại Trung Quốc, theo tạp chí Đệ lục thanh.

Các phương tiện truyền thông cho biết, hàng chục trường hợp ghi nhận rùa cá sấu đã được phát hiện ở nhiều vùng sông hồ trong suốt thập kỷ qua. Một nghiên cứu được công bố năm 2020 cho thấy trung và hạ lưu sông Dương Tử là các khu vực thường xuyên có mặt của loài này.

Các nhà khoa học cảnh báo rằng, nếu rùa cá sấu bắt đầu sinh sản bên ngoài môi trường nuôi nhốt, tiềm năng tàn phá các hệ sinh thái địa phương sẽ rất lớn. Chúng được biết đến với tính phàm ăn, có thể tiêu diệt nhiều loài khác nhau từ cá, ếch cho đến rùa và bất kỳ động vật có vú nào vô tình xuất hiện dưới nước. Những loài bản địa tại Trung Quốc có thể sẽ bị đe dọa nghiêm trọng.

Rùa cá sấu đã xâm nhập hệ sinh thái ở Trung Quốc

“Đây là những kẻ săn mồi tự nhiên. Ngay từ khi nở, chúng đã có thể ăn động vật không xương sống, cá,… và trưởng thành dần với những con mồi lớn hơn,” David Dudgeon, giáo sư sinh vật học nước ngọt tại Đại học Hong Kong, cho biết. “Các loài rùa bản địa chắc chắn sẽ bị đe dọa, bởi lẽ rùa cá sấu sẽ cạnh tranh nguồn thức ăn và có thể ăn thịt cả rùa non lẫn rùa trưởng thành.”

Rùa cá sấu đã bắt đầu xâm nhập hệ sinh thái qua nhiều con đường khác nhau. Trong một số trường hợp, các trang trại nuôi trồng gặp phải lũ lụt, dẫn đến việc rùa cá sấu thoát ra ngoài. Hàng triệu con rùa được nuôi tại Trung Quốc mỗi năm nhằm chế biến thực phẩm, làm cảnh hay thuốc đông y, trong đó rùa cá sấu được ưa chuộng nhờ kích thước lớn.

Cũng không hiếm khi thấy trường hợp người dân thả rùa vào tự nhiên mà không lường trước hệ quả của hành động này. Một trong số các trường hợp như vậy là khi các Phật tử ở Trung Quốc thường xuyên thả rùa và cá vào tự nhiên, hay các chủ nuôi khi nhận thấy rùa cá sấu không phải là giống rùa bình thường mà đã quyết định thả chúng.

Hồi năm ngoái, một người câu cá ở Trung Quốc đã bắt được một con rùa cá sấu từ một con sông. Trên mai của con rùa có các hình vẽ biểu tượng của Phật giáo. Trong một sự việc khác, người dân đã thông báo đến chính quyền về việc phát hiện một người đang thả rùa cá sấu xuống một nhánh của sông Dương Tử ở phía tây nam thành phố Trùng Khánh.

Giới chức địa phương đang tích cực kiểm soát tình trạng thả các loài không bản địa vào tự nhiên, bởi hành động này đã dẫn đến việc nhiều loài rùa bị xâm nhập vào sông hồ, làm rối loạn sự cân bằng sinh thái. Loài xâm lấn được xem là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với đa dạng sinh học tại Trung Quốc.

Năm 2020, chính phủ đã đưa rùa cá sấu vào danh sách 17 loài ngoại lai nguy hiểm cho hệ sinh thái nước ngọt của Trung Quốc. Những lý do cho điều này bao gồm việc rùa cá sấu có khả năng ăn một khối lượng lớn cá bản địa, động vật lưỡng cư, rùa và thậm chí cả chim, bên cạnh việc chúng cũng có thể gây nguy hiểm đến con người.

Hành Động Cần Thiết Để Bảo Vệ Địa Phương

Vào tháng 3 năm 2021, chính quyền Trung Quốc đã quyết định coi việc thả các loài xâm lấn vào môi trường tự nhiên là hành vi phạm tội. Nhiều hồ và sông, đặc biệt gần các khu di tích tôn giáo, hiện có các biển cảnh báo công khai về việc cấm phóng sinh.

Các phương tiện truyền thông cũng thường xuyên cảnh báo rằng rùa cá sấu là “sát thủ sinh thái” và kêu gọi người dân không nên nuôi chúng làm thú cưng hoặc thả chúng ra ngoài tự nhiên. Những đối tượng bắt được rùa cá sấu trong môi trường tự nhiên được khuyến cáo nên tiêu hủy chúng, không thả lại.

Ông Dudgeon khuyến nghị rằng việc ngăn cản người dân thả rùa cá sấu nên là một ưu tiên hàng đầu trong các hoạt động của cơ quan thực thi pháp luật tại Trung Quốc. Theo ông, “Việc cấm thả rùa cá sấu là lựa chọn thực tế hơn so với việc loại bỏ những con đã xâm nhập vào hệ sinh thái.”

Những con rùa cá sấu được rao bán trên nền tảng thương mại điện tử Taobao của Trung Quốc. Dòng chữ trên các bức ảnh có nội dung: “Người nuôi đứng bán, đã bao gồm phí ship” (trái) và “Nuôi thì rất ghê, ăn thì rất phê”.

Việc ngăn chặn rùa cá sấu thoát ra môi trường tự nhiên vẫn đang gặp khó khăn do quy mô lớn của hoạt động buôn bán loài rùa này. Hơn 400.000 con rùa cá sấu được tiêu thụ mỗi năm qua các nền tảng thương mại điện tử tại Trung Quốc, như Taobao và JD.com. Cảnh tượng thùng nhựa chứa đầy rùa con cũng trở nên phổ biến tại các chợ thú cưng.

Không chỉ ở Trung Quốc, rùa cá sấu còn là vấn đề nhức nhối ở nhiều nơi khác. Tại Nhật Bản, hàng nghìn con đã bị bắt trong tự nhiên, và cũng đã có ghi nhận về việc loài này xâm nhập vào châu Âu, với nhiều tình huống người dân tại Pháp, Đức và Ý chạm mặt với chúng.