Khám Phá Những Khía Cạnh Của Thuyết Thế Giới Giả Lập

Thuyết cho rằng cuộc sống của chúng ta đang diễn ra trong một thế giới giả lập đã thu hút sự chú ý của nhiều người, trong đó có những nhân vật nổi tiếng như Elon Musk. Tuy nhiên, đến hiện tại, vẫn chưa có chứng cứ nào đủ thuyết phục để xác nhận giả thuyết này. Một trong những điểm yếu lớn nhất của nó chính là sự thiếu khả năng giải thích cách mà con người có thể chứng minh tính xác thực của thế giới xung quanh.

Nhà triết học Marcelo Gleiser, người đã đoạt giải Templeton và hiện đang giảng dạy tại Đại học Dartmouth, phát biểu rằng giả thuyết con người sống trong một thế giới giả lập chỉ là một lý do để biện minh cho những sai lầm trong vấn đề môi trường và các vấn đề đạo đức xã hội.

Khái niệm thế giới giả lập được khởi xướng từ năm 2003 bởi triết gia Nick Bostrom từ Đại học Oxford, người đã đưa ra giả thuyết rằng thực tại chúng ta trải nghiệm chỉ là một mô phỏng mà những nền văn minh tiên tiến nào đó tạo ra.

Giáo sư Marcelo Gleiser cho rằng thuyết giả lập là một cách đổ lỗi. (Ảnh: Popsci).

Đổ Lỗi Cho Những Lực Lượng Siêu Nhiên

Marcelo Gleiser nhấn mạnh rằng con người cần phải chấp nhận trách nhiệm cho hành động của mình đối với Trái Đất và phải gánh chịu hậu quả từ những hành động đó.

“Rất dễ dàng để quy trách nhiệm cho những vấn đề hiện tại cho những lực lượng không thể kiểm soát được. Thực tế, câu nói ‘không phải lỗi của tôi’ giống như một cách nghĩ mang tính tôn giáo,” Gleiser cho biết.

Thế giới đã phải đối mặt với nhiều khủng hoảng trong những năm gần đây, từ biến động chính trị đến khủng hoảng kinh tế, xung đột và đại dịch toàn cầu đã cướp đi sinh mạng của hơn 6,7 triệu người và tình hình vẫn chưa có dấu hiệu ổn định.

Nếu những gì chúng ta đang sống thực sự chỉ là một thế giới giả lập, có lẽ những người điều khiển mô phỏng đó đang nhìn chúng ta như những sinh vật không có giá trị.

Đối với những người đang vật lộn để kiếm sống, lo lắng về hóa đơn, bệnh tật thì việc đi tìm hiểu xem thực tại có phải là một mô phỏng hay không thật sự không thực tế.

“Tôi hy vọng các trí thức sẽ chú tâm vào những vấn đề thực tế chứ không phải vào những điều huyền hoặc này,” giáo sư nhấn mạnh.

Các Vấn Đề Của Thuyết Thế Giới Giả Lập

Theo Nick Bostrom, người đã phát triển thuyết thế giới giả lập, có ba mệnh đề chính có thể đúng: các nền văn minh thường không tồn tại đến khi có khả năng phát triển mô phỏng thực tế; các nền văn minh tiên tiến thường không quan tâm đến việc tạo ra mô phỏng; hoặc có khả năng cao rằng chúng ta hiện đang sống trong mô phỏng máy tính.

Giả thuyết về thế giới giả lập gặp nhiều mâu thuẫn. (Ảnh: NBC News).

Trong bài viết của mình, Marcelo Gleiser đã chỉ ra rằng có những sai sót nghiêm trọng trong lý thuyết của Nick Bostrom.

Đầu tiên, ông lập luận rằng nếu chúng ta đang sống trong một mô phỏng của một chủng tộc siêu việt, thì việc đó không cản trở khả năng họ cũng nằm trong một mô phỏng do chủng tộc còn tiến bộ hơn nữa. Điều này dẫn đến một vòng lặp vô tận và cũng hỏi ra câu hỏi cổ điển trong triết học: Ai là người tạo ra mô phỏng đầu tiên?

Thứ hai, Gleiser đặt ra câu hỏi: Tại sao bất cứ nền văn minh nào, tiến hóa hơn loài người, lại phải quan tâm đến việc mô phỏng con người dưới hình thức hiện tại? “Khi xem xét động cơ của một trí tuệ mà chúng ta chưa từng gặp, câu hỏi quan trọng nhất là tại sao họ lại muốn thực hiện điều đó. Chúng ta không có bất kỳ thông tin nào về mục tiêu của họ,” Marcelo Gleiser lập luận.

Dù chưa có đáp án chính xác cho câu hỏi về thực tại, Gleiser cho rằng thuyết thế giới giả lập có thể gây hại đến lòng tự trọng của con người. Nó có thể khiến người tin vào giả thuyết này từ bỏ ý thức tự chủ và chuyển sang chủ nghĩa hư vô.

“Nếu mọi thứ đều là một trò chơi lớn mà chúng ta không thể kiểm soát, vậy lý do gì để bận tâm? Hành động hay nhận thức về điều đó có thể tạo ra sự khác biệt gì?” Marcelo Gleiser đặt ra câu hỏi.

Giáo sư cho rằng quan điểm về thế giới giả lập gần như phản ánh triết lý hư vô, với mục đích muốn biến con người trở thành đối tượng mà họ có thể thao túng, từ bỏ ý chí chiến đấu vì những giá trị mà chúng ta tin tưởng.