Khám Phá Bí Ẩn Cách Người Maya Tính Toán Thời Gian

Hệ thống lịch của người Maya đã làm nhiều nhà khoa học phải đau đầu trong suốt thời gian dài. Tuy nhiên, giờ đây, một nghiên cứu mới đã cung cấp những lời giải mã thú vị về bí ẩn này.

Nền văn minh Maya là một trong những nền văn minh cổ đại nổi bật, nhưng vẫn còn nhiều điều chưa được giải thích rõ ràng. Là một bộ tộc thổ dân tại Châu Mỹ, họ để lại di sản văn hóa đặc sắc với một hệ thống chữ viết phát triển trước khi những nhà thám hiểm châu Âu đầu tiên đặt chân đến vùng đất này.

Các nhà nghiên cứu đã xác nhận rằng vương quốc Maya đã bắt đầu hình thành từ khoảng thế kỷ đầu Công nguyên, với những bằng chứng cho thấy những công trình kiến trúc tuyệt đẹp của họ đã tồn tại từ hơn 1.000 năm trước đó. Mặc dù có nhiều tranh luận về thời điểm chính xác, nền kinh tế của người Maya chủ yếu dựa vào nông nghiệp, phụ thuộc nhiều vào các yếu tố tự nhiên như thời tiết hay khí hậu.

Thêm vào đó, sự phát triển vượt bậc trong lĩnh vực toán học, kiến trúc, thiên văn học và công nghệ đo thời gian của người Maya khiến cho nhiều chuyên gia hiện đại không khỏi ngạc nhiên. Hệ thống số của họ được xây dựng trên cơ số 20 và họ thậm chí đã phát hiện ra số 0 trước khi nhiều nền văn minh khác nhận ra.

Người Maya đã phải đối mặt với nhiều thử thách lớn lao từ các cuộc chiến tranh giữa các vương quốc. Vương quốc cuối cùng của họ đã bị sụp đổ vào thế kỷ 16 trước sự xâm lược của người Tây Ban Nha.

Sự quan tâm của các nhà khoa học và khảo cổ học đối với nền văn minh Maya đã dần mở rộng ra nhiều lĩnh vực khác nhau, từ những công trình kiến trúc ngoạn mục đến những tín ngưỡng tôn thờ thần thánh. Tuy nhiên, một phần không thể thiếu trong văn hóa của họ là lịch với chu kỳ 819 ngày, một điều huyền bí mà rất ít người hiểu rõ.

Trong một nghiên cứu mới đây được thực hiện bởi giáo sư John H. Linden và Victoria R. Bricker tại Đại học Tulane, những phát hiện đã chỉ ra rằng chu kỳ này có mối liên hệ sâu sắc với thời gian cần thiết cho một hành tinh để trở lại cùng một vị trí trên bầu trời so với Mặt trời, như quan sát từ Trái đất. Tuy nhiên, để hiểu được điều này một cách toàn diện, cần xem xét nó trong một bối cảnh rộng lớn hơn.

Nghiên cứu chỉ ra rằng lịch Maya liên quan đến các chu kỳ hành tinh trong khoảng thời gian 45 năm, một khung thời gian rộng hơn nhiều so với những suy đoán trước đây.

Các nghiên cứu trước đó đã cố gắng chỉ ra mối liên hệ giữa các hành tinh trong vòng 819 ngày, nhưng sơ đồ này lại quá ngắn để phù hợp với các chu kỳ giao hội của những hành tinh mà chúng ta có thể nhìn thấy từ Trái đất.

Người Maya sở hữu những hiểu biết rất sâu sắc về thiên văn học và toán học. Những hiểu biết này đã thể hiện rõ nét qua hệ thống tính toán thời gian và công nghệ làm lịch của họ.

Bí mật của hệ thống lịch này bắt nguồn từ giá trị số trong hệ thống chữ số của người Maya, đó là hệ số 20.

“Bằng cách nhân lên độ dài lịch với 20 chu kỳ 819 ngày, một mô hình thú vị xuất hiện, cho thấy các chu kỳ giao hội của tất cả các hành tinh nhìn thấy được có thể được biểu diễn tương ứng với các mốc thời gian trong một lịch lớn hơn”.

Vì vậy, người Maya đã thiết lập một khoảng thời gian 45 năm (bao gồm 20 bộ 819 ngày) để biểu thị sự đồng bộ của các hành tinh, làm cho điều này trở thành một lịch toàn diện. Sự phức tạp của chu kỳ này nằm ở sự liên hệ giữa các hành tinh có vận tốc khác nhau; nhưng khi nghiên cứu qua 20 chu kỳ (tương đương với khoảng 16.380 ngày hoặc 45 năm), các chu kỳ giao hội của các hành tinh hoàn toàn phù hợp với lịch.

Không chỉ có một bộ lịch duy nhất, người Maya đã phát triển nhiều hệ thống lịch khác nhau để phục vụ cho các mục đích cụ thể như nông nghiệp và các nghi lễ. Họ đã tính toán rất chính xác một năm có 365 và 1/4 ngày. Một năm của người Maya được chia thành 18 tháng, mỗi tháng có 20 ngày được đặt tên riêng, và có thêm 5 ngày “không thuộc về năm nào” vào cuối năm, được gọi là Wayeb, được xem như những ngày cực kỳ nguy hiểm.

Hệ thống lịch Haab là tên gọi mà người Maya sử dụng cho cách tính toán thời gian của mình.

Họ cũng đã thực hiện những phép đo rất chính xác về các chu kỳ giao hội của những hành tinh như: Sao Thủy, sao Kim, sao Hỏa, sao Mộc và sao Thổ.

Điểm khởi đầu cho câu đố này chính là chu kỳ đồng bộ 117 ngày của sao Thủy, nhưng khi lập biểu đồ 20 chu kỳ, mọi hành tinh đều có thể được khớp với lịch. Tổng chiều dài của chu kỳ có thể được xác định bởi sao Hỏa, có chu kỳ đồng bộ kéo dài 780 ngày, và khớp chính xác với 21 chu kỳ, tương ứng với 16.380 ngày hoặc 20 chu kỳ 819 ngày. Sao Kim cần bảy chu kỳ để khớp với năm lần đếm 819 ngày; sao Thổ cần 13 chu kỳ để phù hợp với sáu lần đếm 819 ngày; trong khi sao Mộc yêu cầu 39 chu kỳ để đạt được 19 lần đếm 819 ngày, theo Cơ chế phổ biến.

Nhìn chung, phát hiện này khẳng định rằng người Maya đã phát triển một nền toán học tinh vi và những quan sát thiên văn chính xác từ rất lâu trước khi khoa học hiện đại ra đời.

“Thay vì chỉ tập trung vào một hành tinh duy nhất,” các tác giả khẳng định, “các nhà thiên văn học Maya, những người đã phát triển lịch 819 ngày, đã hình dung nó như một hệ thống lớn hơn, cho phép dự đoán tất cả các chu kỳ của những hành tinh có thể quan sát, tương ứng với các chu kỳ trong Vòng Tzolk’in và Calendar Round”.