Dogū: Những Bí Ẩn Về Tượng Đất Cổ Đại Của Nhật Bản

Khám phá lịch sử qua những cổ vật khảo cổ học là một hành trình thú vị, nhưng không phải lúc nào cũng rõ ràng. Nhiều bí ẩn vẫn tồn tại, đặc biệt là về những đồ vật được tạo ra trước khi ngôn ngữ viết xuất hiện.

Thời gian trôi qua, con người đã phát triển từ những hình thức giao tiếp đơn giản cho đến việc ghi chép lại các sự kiện và trải nghiệm của mình. Tuy nhiên, một lỗ hổng lớn trong kiến thức của chúng ta là những nền văn minh không có chữ viết, khiến cho việc tìm hiểu về họ trở nên khó khăn hơn. Những vật phẩm khảo cổ từ thời kỳ này, như là công cụ hay đồ trang trí, vẫn đang là câu hỏi lớn mà chúng ta cần giải đáp.

Trong số những đồ vật ấy, một trong những món đồ gây sự chú ý đặc biệt là những bức tượng dogū, một sản phẩm của nền văn hóa Jōmon của Nhật Bản từ thời tiền sử.

Bức tượng nhỏ dogū được làm ở Nhật Bản thời tiền sử.

Dogū, tức là “tượng đất”, là những bức tượng nhỏ bằng đất sét có hình người hoặc động vật được sản xuất trong một thời kỳ dài và phức tạp của Nhật Bản. Sự bí ẩn về mục đích và ý nghĩa của những bức tượng này vẫn chưa ngã ngũ trong giới nghiên cứu.

Bức tượng được tạo ra vào cuối thời kỳ Jōmon của Nhật Bản thời tiền sử.

Khi tìm hiểu về thời kỳ Jōmon, kéo dài từ năm 14.000 đến 300 trước Công nguyên, chúng ta nhận thấy người dân tại đây chủ yếu là những người săn bắn và hái lượm. Những bức tượng dogū được sáng tạo trong bối cảnh này, khi mà nông nghiệp vẫn còn trong giai đoạn phát triển.

Đầu thời kỳ Jōmon, nghệ thuật làm gốm đã bắt đầu xuất hiện. Năm 1998, nhà khảo cổ và động vật học Edward S. Morse đã tìm thấy những mảnh gốm cổ nhất từ thời kỳ này, từ đó ông đã đặt tên cho thời kỳ bằng một khái niệm mang ý nghĩa “dây đánh dấu”, hay Jōmon.

Bằng chứng cho thấy rằng chữ viết không xuất hiện ở Nhật Bản cho đến thế kỷ thứ 6 sau Công nguyên, tức là một khoảng thời gian rất lâu sau khi những bức tượng dogū được làm ra. Điều này khiến cho việc giải mã những hình tượng này trở nên vô cùng khó khăn.

Dogū chỉ được tạo ra trong thời kỳ Jōmon.

Tất cả những lý thuyết xung quanh dogū đều mang tính suy đoán, chính điều này làm cho chúng trở nên bí ẩn hơn bao giờ hết. Mỗi bức tượng dogū có những phong cách khác nhau, điều này phần nào phản ánh nơi xuất xứ và thời điểm mà chúng được chế tác.

Sự phát triển của các phong cách này cũng là một bí ẩn lớn. Những bức tượng này có kích thước từ 10 cm đến 30 cm và phần lớn có hình dáng cơ thể phụ nữ. Một số đặc điểm chung bao gồm đôi mắt to, eo nhỏ, hông rộng và đôi khi là bụng lớn như mang thai.

Có một số phong cách tạo hình dogū khác nhau.

Có một số học giả cho rằng dogū có thể là biểu tượng của nữ thần mẹ trong văn hóa cổ đại Nhật Bản, tương tự như những bức tượng cổ khác trong lịch sử như Thần Vệ nữ của Willendorf. Điều này gợi ý rằng dogū có thể liên quan đến khả năng sinh sản và các nghi lễ tôn thờ.

Ngoại hình của dogū thường như đang đeo kính bảo hộ, và thú vị thay, nhiều bức tượng có dấu hiệu xăm mình trên mặt hay cơ thể.

Các hình dạng dogū có thể được phân chia thành: “kiểu phụ nữ mang thai”, “kiểu cú có sừng”, “kiểu mắt híp” và “kiểu lông mày hình trái tim hoặc lưỡi liềm”. Loại mắt híp, hay còn gọi là Shakōkidogū, đã trở thành biểu tượng dễ nhận diện trong nền văn hóa Nhật Bản.

Loại dogū đeo kính có tên gọi từ shakōki, có nghĩa là “thiết bị ngăn ánh sáng”. Chúng có hình dạng tương tự kính đi tuyết của thổ dân Inuit và Yupik.

Khả năng tìm thấy một dogū nguyên vẹn rất hiếm, phần lớn các mẫu vật đều bị mất một hoặc nhiều bộ phận. Thậm chí, có những mẫu vật bị cắt đứt một cách có chủ ý.

Rất hiếm khi tìm thấy một dogū nguyên vẹn.

Chúng ta có thể sẽ không bao giờ biết được mục đích thực sự của dogū là gì, bởi vì không có hiện vật chữ viết nào tồn tại từ thời điểm mà chúng được chế tác.

Có suy đoán cho rằng dogū được tạo ra và sở hữu bởi phụ nữ, nhưng điều này vẫn chưa được chứng minh và chỉ dừng lại ở mức giả thuyết. Tuy nhiên, dogū vẫn được coi là biểu tượng của sự sinh sản và tái sinh.