Tìm Hiểu Về Bệnh Than: Nguy Hiểm Và Biểu Hiện Của Nó

Vi khuẩn gây bệnh than tồn tại trong điều kiện khắc nghiệt và có thể dẫn đến tử vong cao, khiến nó trở thành một trong những mối đe dọa sinh học nghiêm trọng.

Bệnh Than Là Gì?

Vi khuẩn bệnh than có hình que dài. (Ảnh: Live Science).

Bệnh than (Anthrax) là một loại bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Bacillus anthracis gây ra, ảnh hưởng chủ yếu đến các loài động vật máu nóng như gia súc và con người. Bệnh này đã từng bùng phát nhiều lần, đặc biệt là ở những người làm nông nghiệp có liên quan đến gia súc.

Phương thức lây nhiễm chủ yếu cho con người là thông qua vết thương hở trên da tiếp xúc với bào tử vi khuẩn. Đây là dạng phổ biến nhất và cũng dễ điều trị hơn cả, người bệnh có thể hồi phục hoàn toàn nếu được điều trị kịp thời bằng kháng sinh.

Theo Thư viện Y học Quốc gia Mỹ, dạng bệnh than trở nên nguy hiểm nhất khi xâm nhập vào đường hô hấp, thường xảy ra ở những người làm việc trong ngành chế biến lông thú. Bào tử vi khuẩn có thể vào phổi và nếu không được hệ miễn dịch loại bỏ, chúng có thể phát triển thành vi khuẩn và giải phóng độc tố tấn công tế bào.

Nếu không được điều trị ngay lập tức, độc tố này có thể dẫn đến các triệu chứng nghiêm trọng, bắt đầu từ cảm cúm và lạnh, sau đó phát triển thành viêm phổi, suy hô hấp, hạ huyết áp, viêm màng não và có thể tới suy nội tạng.

Triệu chứng bệnh than trên da người. (Ảnh: AAP).

Tỷ lệ tử vong ở dạng bệnh than đường hô hấp có thể lên tới 92%, mặc dù đây là dạng khó mắc phải nhất. Một cá nhân cần hít vào khoảng 8.000 đến 10.000 bào tử mới có thể bị nhiễm, cùng lúc đó phải thâm nhập sâu vào phổi để gây hại.

Dạng khác là bệnh than đường tiêu hóa xảy ra khi người ta tiêu thụ thịt từ động vật bị mắc bệnh. Mầm bệnh thường mất từ một đến 60 ngày để phát triển, gây ra các triệu chứng như sốt, ho, ớn lạnh, buồn nôn, và nôn. Dạng này ít gặp hơn ở Mỹ, nhưng tỷ lệ tử vong có thể đạt từ 20-60%, tuy nhiên nó có thể được điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm.

Triệu Chứng Của Bệnh Than

Bệnh than có thể lây lan sang người thông qua các hình thức sau:

Bệnh Than Thể Ngoài Da

Thể bệnh này thường biểu hiện qua các vết loét trên da, và chiếm đến 95% tổng số ca bệnh. Người bệnh có thể bị nhiễm bào tử vi khuẩn khi chăm sóc động vật đau ốm hoặc tiếp xúc với các sản phẩm từ động vật như lông da và thịt.

Tổn thương đầu tiên thường xảy ra ở những vùng như đầu, cổ, và tay, với các sẩn ngứa không đau xuất hiện khoảng 3-5 ngày sau khi tiếp xúc. Trong vòng 24-36 giờ, các sẩn này có thể xuất hiện thành bọng nước, và sau đó sẽ hoại tử để lại một vết loét đen có đờm.

Nếu vết loét trở nên nhiễm trùng có mủ, người bệnh có thể bị sốt cao và đau đớn. Những vết lở ở vùng cổ có thể gây khó thở do sưng nề.

Bệnh Than Đường Hô Hấp

Dạng bệnh này thường hiếm gặp trong tự nhiên, nhưng có thể xảy ra trong trường hợp bào tử vi khuẩn được sử dụng như một loại vũ khí sinh học. Khi hít phải bào tử, bệnh bắt đầu thường từ 1-3 ngày (có thể kéo dài từ 1-60 ngày) và biểu hiện ít triệu chứng ban đầu.

Triệu chứng có thể tạm thời biến mất nhưng diễn tiến nhanh chóng dẫn đến khó thở nghiêm trọng, với các dấu hiệu như sốt cao và khó thở, da có thể trở nên tái nhợt, mồ hôi đổ nhiều và thậm chí có thể nôn ra máu.

Dạng này thường gây tử vong do sự xâm nhập của độc tố vi khuẩn vào hệ tuần hoàn.

Bệnh Than Đường Tiêu Hóa

Dạng bệnh này rất khó chẩn đoán, xuất hiện sau khi người bệnh ăn phải thực phẩm chứa bào tử vi khuẩn, với triệu chứng gồm sốt, đau bụng, và có thể dẫn đến nôn ra máu. Một người mắc bệnh than thể tiêu hóa có nguy cơ tử vong cao trong vòng 2-5 ngày sau khi phát bệnh.

Điều này dễ dàng nhầm lẫn với các dạng bệnh nhiễm trùng khác và thường không được nhận diện kịp thời.

Vi khuẩn có thể truyền bệnh than từ động vật sang người.

Bệnh Than Viêm Màng Não

Dạng này có thể gây ra biến chứng nghiêm trọng và lan rộng trong hệ thần kinh trung ương. Nhiều trường hợp sẽ tử vong trong vòng 1-6 ngày sau khi phát bệnh, mặc dù có điều trị tốt bằng kháng sinh.

Triệu chứng đi kèm thường là viêm màng não, đau cơ và có thể gây ra tình trạng hôn mê.

Bệnh Than Nhiễm Trùng Huyết

Bệnh nhiễm trùng huyết do vi khuẩn than có thể xảy ra là một biến chứng của bệnh than đường hô hấp. Vi khuẩn có thể sinh sôi trong máu và lan rộng đến các cơ quan khác, gây ra tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng tới sức khỏe.

Tóm lại, bệnh than là một trong những căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người. Vi khuẩn Bacillus anthracis có thể lây lan qua tiếp xúc với da, tiêu thụ thực phẩm nhiễm bệnh, hoặc hít phải bào tử.

Để phòng bệnh, người dân nên tránh tiếp xúc gần với gia súc bị bệnh. Những người làm việc trong nông nghiệp nên mang bảo hộ và luôn giữ vệ sinh sau khi tiếp xúc với động vật.

Vũ Khí Sinh Học Đáng Ngại

Bệnh than không chỉ là mối nguy hiểm cho sức khỏe mà còn được coi là một trong những vũ khí sinh học nguy hiểm nhất trong các cuộc xung đột. Vi khuẩn bệnh than có thể dễ dàng được nuôi cấy và tồn tại lâu dài trong môi trường.

Trong Thế chiến I, vi khuẩn này đã được sử dụng để tấn công quân đội Nga. Trên thực tế, một lượng nhỏ vi khuẩn có thể gây ra cái chết cho hàng nghìn người.

Bệnh than từng được dùng trong đợt tấn công khủng bố tại Mỹ năm 2001. (Ảnh: NTI).

Năm 1993, một nhóm tôn giáo đã phát tán vi khuẩn này trên đường phố Tokyo nhưng không gây ra thương vong. Tuy nhiên, vào năm 2001, một loạt bức thư chứa bào tử vi khuẩn đã gửi tới các văn phòng truyền thông ở Mỹ dẫn đến cái chết của 5 người và hàng chục người khác nhiễm bệnh.

Vắc xin chống lại bệnh than đã được phát triển từ lâu và là một biện pháp hiệu quả để ngăn ngừa lây nhiễm.

Mặc dù bào tử có thể sống trong môi trường tự nhiên, chúng không thể tồn tại quá 30 phút trong nước sôi hoặc 5 phút dưới nhiệt độ nóng. Điều này giúp tiêu diệt vi khuẩn trong các vật dụng thường gặp.